Η παράδοση μας ιστορεί για ένα βοσκό όπου του παρουσιάστηκε η Παναγία το 13ο αιώνα μ. Χ. και του υπέδειξε συγκεκριμένο σημείο για να ψάξει μέσα σε μυρτιές στην περιοχή Μυρτίδια και να βρει την εικόνα της που είχε έρθει σε εκείνο το μέρος πριν πολλά χρόνια. Ο βοσκός μόλις αντίκρισε την Παναγία έπεσε στα γόνατα και προσευχήθηκε. Κατόπιν ψάχνοντας και σκάβοντας το σημείο που του υπέδειξε η Θεοτόκος μέσα στις μυρτιές βρήκε την εικόνα. Γεμάτος συγκίνηση και χαρά έφερε την εικόνα στο σπίτι του. Όταν ξύπνησε την επόμενη μέρα η εικόνα έλειπε. Ο βοσκός την είδε ξανά μέσα στις μυρτιές καθώς σε εκείνο τον τόπο έβοσκαν τα πρόβατα του.
Έτσι ο φόβος του μήπως η εικόνα είχε κλαπεί έφυγε μόλις την αντίκρισε ξανά. Πασιχαρής την πήρε ξανά στο σπίτι του. Όμως και πάλι την επόμενη μέρα που ξύπνησε η εικόνα έλειπε. Πήγε ξανά στο ίδιο σημείο αντίκρισε την εικόνα και τη μετέφερε πάλι στο σπίτι του. Όταν αυτό συνέβη την τρίτη φορά ο βοσκός κατάλαβε ότι ήταν θέλημα της παναγίας η εικόνα να μείνει εκεί που είχε πρωτοβρεθεί. Έκτισε ένα μικρό ναό σε εκείνο το σημείο και το ονόμασε Παναγία Μυρτιδιώτισσα. Τον υπηρετούσε δε έως το τέλος της ζωής του.
Τα θαύματα που είχε κάνει η εικόνα ήταν πάρα πολλά. Ένα θαύμα εκ των πολλών ήταν κι αυτό που συνέβη στο Θεόδωρο Κουμπριανό απόγονο του βοσκού που είχε βρει την εικόνα. Ο Θεόδωρος Κουμπριανός ήταν παράλυτος αλλά πίστευε με όλη του την ψυχή ότι η παναγία θα τον θεράπευε. Έτσι κάθε χρόνο στις 24 Σεπτεμβρίου έστελνε ένα μέλος από την οικογένεια του να ανάψει ένα κερί στη χάρη της για λογαριασμό του. Κάποια χρονιά που ζήτησε ο ίδιος να τον πάνε στη χάρη της για να προσκυνήσει την άγια εικόνα της, ακούστηκε ένας δυνατός θόρυβος προερχόμενος από τη θάλασσα. Όλοι έτρεξαν να φύγουν από το φόβο που τους προκάλεσε ο θόρυβος.
Ο παράλυτος έμεινε πίσω ζητώντας τη βοήθεια της Παναγίας. Τότε άκουσε τη φωνή της να τον καλεί να σηκωθεί και να τρέξει να σωθεί. Έτσι ο παράλυτος υπακούοντας στην Παναγία όχι μόνο σηκώθηκε, αλλά έτρεξε και πρόφθασε τους δικούς του που έμειναν έκπληκτοι από το θαύμα.
Ένα άλλο μεγάλο θαύμα ήταν η διάσωση του φρουρίου των Κηθύρων από τους πολλούς κεραυνούς που έπεφταν το χειμώνα στο νησί (1829). Την ιερή εικόνα φύλασσαν οι Κηθύριοι μέσα στο φρούριο για το φόβο των πειρατών που κυριαρχούσαν στη μεσόγειο. Η Παναγία άλλαξε φορά σε όλους τους κεραυνούς που απειλούσαν το κτήριο, στρέφοντας τους προς τη θάλασσα.
Τα τρία αυτά θαύματα ( το θαύμα της εύρεσης, το θαύμα της ίασης του παράλυτου και του θαύμα της διάσωσης του φρουρίου των Κηθύρων από τους κεραυνούς) απεικονίζονται στο κάτω μέρος της χρυσής ένδυσης της θαυματουργής εικόνας.
Ακόμα πάνω στη χρυσή ένδυση της εικόνας απεικονίζονται πολλά θαύματα που πρόσφεραν άνθρωποι που ζητούσαν τη βοήθεια της κατά τη διάρκεια των αιώνων.
Η πρώτη εικόνα της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας στα Κήθυρα και η δεύτερη όπως έχει αποδοθεί από την Αγιογράφο Ευσεβία Χατζηνικολάου χωρίς τα χρυσά της παμφυλα με τα τρία θαύματα στο κάτω μέρος.
Χατζηνικολάου Ευσεβία, Αγιογράφος